على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
149
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
اول هر چيز . ادنى ( adni ) و ( adney ) ا . پ . غلط و سهو و خطا . ادنيان ( adni ne ) ا خ . بصيغهء تثنيه . ع . نام دو وادى . ادو ( adv ) م . ع . ادوت له ادوا ( از باب نصر ) . فريب دادم او را . المثل : الذئب يادو للغزال : گرگ مىفريبد بره آهو را تا بخورد او را . ادو ( odovv ) م . ع . ادت الثمرة ادوا ( از باب نصر ) : پخته و رسيده شد آن ميوه . ادواء ( adv ' ) ع . ج داء . ادواء ( edv ' ) م . ع . چون مهموز باشد يق ادوء ادواء : بيمار گرديد . و ادأت يا رجل : بيمار شدى اى مرد . و ادأته : بيمار ساختم او را ( لازم و متعدى ) . و ادوأته ادواء : تهمت نهادم او را . و چون يائى بود يق ادويته ادواء : بيمار گردانيدم او را . و نيز ادواء : بيمار بودن . و خوردن سرشير . ادواء ( eddev ' ) م . ع . گرفتن سرشير . و خوردن سرشير . ادوات ( adav t ) ع . ج ادات . ادوات ( adav t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اسباب و آلات و ابزار . و ادوات جنگ : آلات جنگ و اسلحه از قبيل شمشير و نيزه و قمه و توپ و تفنگ و جز آن و قورخانه . ادوار ( adv r ) ع . ج دار و دور . ادوار ( adv r ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مدارات و دوائر . و ازمنه و هنگام . و هنگام هاى موسيقى . و ادوار ملكوت : اجسام سماوى . و گردشهاى افلاك . و ادوار و اكرار : انقلابات ساليانه كه برحسب آنها منجمين ادعا مىكنند كه از وقايع عمر انسانى خبر دهند . و هر ادوارى شامل 360 سال شمسى و هر اكرارى 120 سال قمرى خواهد بود . و علم الادوار ا . : علم موسيقى . ادواى ( adv y ) ا . پ . بلغت زند صدا و انعكاس صوت . و آواز . ادوب ( adub ) ص . ع . خوشخلق و خوشرفتار و نيككردار . ادود ( adud ) ا خ . ع . نام يكى از اجداد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . ادؤر ( ad'or ) و ادور ( advor ) و ادورة ( adverat ) ع . ج دار . ادوس ( adus ) ا . پ . شبكور . و ص . كسى كه بسبب علتى چشمش تاريكى كند . ادوش ( advac ) ص . ع . مرد تباه چشم . ادون ( advan ) ص . ع . فرومايهتر و حقيرتر . ادوى ( adv ) ا . ع . مر . افعى . ادوى ( advey ) ا . پ . اگر تركى و صبر زرد . ادوية ( adviat ) ع . ج دواء و دواء و دواء . ادويه ( advie ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - داروها . و بوزا و ديگافزار و توابل . و ادويهء گرم : فلفل و ميخك و هل و دارچينى و جز آن . اده ( adah ) م . ع . اده ادها ( از باب نصر ) : فراهم آمد كار . و دقت كرد در كار . ادهاس ( edhis ) م . ع . ادهسوا ادهاسا : درآمدند در جاى نرم . ادهاش ( edh c ) م . ع . ادهشه ادهاشا : در حيرت افگند او را . ادهاض ( edh z ) م . ع . ادهضت الناقة ادهاضا : افگند آن ماده شتر بچهء تمام خلقت را كه پشم آورده بود . ادهاق ( edh q ) م . ع . ادهق الكأس ادهاقا : پر كرد آن جام را . و ادهق الماء : سخت ريخت آن آب را . و ادهقه : برانگيخت آن را و شتابانيد . ادهاق ( eddeh q ) م . ع . ادهقت الحجارة ادهاقا : درآمد آن سنگ در سنگ ديگر و پيوست به آن . و ادهق الشيى : شكست آن چيز را و فشرد . ادهام ( edh m ) م . ع . ادهمه ادهاما : اندوهگين كرد او را . ادهان ( adh n ) ع . ج دهن . ادهان ( edh n ) م . ع . ظاهر كردن . و خيانت نمودن . و صنعت كردن در سخن و جز آن . و صاف گردانيدن . ادهان ( eddeh n ) م . ع . ادهن به ادهانا : چرب شد . و ماليد روغن را بر خود . ادهج ( adhaj ) ا . ع . نام ميش ماده . و ادهج ادهج كلمهايست كه بدان ماده ميش را براى دوشيدن خوانند . ادهجا ( adhaj ) ادهجاره ( adhaj re ) ا . بوتهء پرخارى كه چون بر جائى چسبد جدا كردنش دشوار بود . ادهر ( adhor ) ع . ج دهر . ادهس ( adhas ) ص . ع . رمل ادهس : ريگ سرخ رنگ . ج : دهس . ادهلى ( adhali ) ا خ . پ . نوعى از پول طلا كه معادل هشت روپيه است . ادهم ( adham ) ص . ع . بعير ادهم : شتر نيك خاكسترگون كه سياهى وى بر سپيدى غالب بود . و كذلك فرس ادهم . ج : دهم . و نيز ادهم : سياه وا . آثار نو . و آثار كهنهء پوسيده . و قيد و بند . ج : اداهم . و ليل ادهم : شب بسيار سياه . و ادهم لجّ : شتر بسيار سياه . و نيز ادهم ا خ . : نام چند اسب . ادهمام ( edhem m ) م . ع . ادهم الفرس : خاكسترگون گرديد اسب . و ادهم الليل : سياه گرديد شب . و منه لم يمنع